SİTEDE PAYLAŞIMDA BULUNMAK İÇİN LÜTFEN ÜYE OLUNUZ


Gönderen Konu: Kanatlılarda genetik ile alakalı notlar Erkan KONAK  (Okunma sayısı 3470 defa)

0 Üye ve 11 Ziyaretçi konuyu incelemekte.

06 Haziran 2018, 11:33:52
Okunma sayısı 3470 defa

Selahattin GÜÇLÜ

  • Administrator
  • Silver-2-Üye

  • Çevrimiçi
  • ********

  • 5.263
  • Kişisel İleti
    Kıvgader Kurucu Üyesi
    • muhabbet kuşu üreticileri platformu
Erkan Konak:
BİLİNÇLİ BİR ÜRETİCİNİN AŞAĞIDAKİ YAZILANLARI EZBERE BİLMESİ GEREKİYOR. HAKEM ARKADAŞLARIMIN DA BU KONUDA ÜRETİCİLERE YARDIMCI OLABİLMELERİ ADINA BÖYLE BİR YAZI HAZIRLAMAYI GEREK GÖRDÜM. İSTEYEN ARKADAŞLAR YAZIYI ALIP PAYLAŞABİLİRLER. NEZAKETEN ADIMI DA EKLERLER İSE HOŞUMA GİDER.

1- Karakter :
Canlının sahip olduğu her bir özelliğe karakter denir.
Örnek : Tohum rengi, tohum şekli, meyve rengi, göz rengi, saç rengi,saç şekli.
2- Gen :
Canlıların sahip olduğu her bir özelliği yani her bir karakteri belirleyen ve bu karakterlerin aktarılmasını sağlayan kalıtım birimlerine, DNA parçalarına gen denir. Genler harflerle gösterilir. Baskın gen büyük, çekinik gen ise aynı harfin küçüğü ile gösterilir.
Örnek : A, a, B, b, …
Yeşil Tohum Geni → s
Sarı Tohum Geni → S
3- Alel Gen :
Canlıların sahip olduğu her bir karakter (özellik) için biri anneden diğeri babadan gelen her bir gene alel gen, iki alel gene de alel gen çifti veya alel genler denir. Alel genler harflerle gösterilir. (Tohum şekli ile ilgili farklı özellikleri belirleyen yani düz ve buruşuk tohum şeklini belirleyen genlere alel genler denir.)
Örnek : A, B, a, b, …
4- Genotip :
Canlının sahip olduğu karakterleri belirleyen genlerin dizilişi veya gen topluluklarına genotip denir. (Canlı karakterlerin oluşmasında kullanılan genlerin her türlü özelliğine genotip denir. Karakterin baskın ya da çekinik olması, saf ya da melez olması gibi). KUŞUN GÖRÜNMEYEN ÖZELLİKLERİ
Örnek : AA, BB, Aa, Bb, …
5- Fenotip : KUŞUN GÖRÜNEN ÖZELLİKLERİ
Canlının gözle görünen dış görünüşüne fenotip denir. (Genotip ve çevrenin etkisiyle oluşan canlının dış görünüşüdür).
Örnek : Yuvarlak, buruşuk, sarı, yeşil, kan grubunun A veya B olması,gözün siyah, yeşil olması .…
6- Kromozom :
Canlının kalıtım birimi olan (kalıtsal özelliklerini belirleyen) genleri üzerinde taşıyan yapılara kromozom denir.
7- Homolog (Eş) Kromozom :
Biri anneden diğeri babadan gelen ve aynı karakterlere (özelliklere) ait genleri bulunduran kromozomlara homolog (eş) kromozom denir. (Göz rengi genini bulunduran biri anneden, diğer babadan gelen ve alel genleri taşıyan kromozomlardır.
8- Dominant (Baskın) Gen :
Etkisini (bulunduğu fenotipte) her zaman gösterebilen, büyük harflerle gösterilen ve en çok ortaya çıkan genlerdir.
Örnek : A, B, Y, S, (siyah saç geni, koyu ten geni, siyah göz geni, uzun boy geni, A grubu geni) …
9- Resesif (Çekinik) Gen :
Etkisini (bulunduğu fenotipte) her zaman gösteremeyen, etkisini gösterebilmesi için iki tanesinin yan yana gelmesi gereken, küçük harflerle gösterilen ve en az ortaya çıkan genlerdir. (Çekinik genler, baskın genler olmadığında taşıdığı karakterleri oluştururlar yani etkisini gösterirler).
Örnek : a, b, y, s, (sarı saç geni, açık ten geni, yeşil göz geni, kısa boy geni)…
10- Homozigot (Saf=Arı) Döl :
Canlıdaki her bir özelliği belirleyen gen çiftinin yani alel genlerin her ikisinin de aynı olması durumudur. Yani gen çiftinin ikisinin de baskın veya ikisinin de çekinik olması durumudur.
Örnek : AA, BB, aa, bb, …
11- Heterozigot (Melez=Hibrit) Döl :
Canlıdaki her bir özelliği belirleyen gen çiftinin yani alel genlerin her ikisinin de farklı olması yani alel genlerin birinin baskın, birinin çekinik olması durumudur. Heterozigot dölde daima baskın gen etkisini gösterir (çekinik genin etkisi gizli kalır).

KUŞLAR İÇİN ÖRNEKLEYEREK ANLATIM
/ İşareti taşıyıcı demektir

ÇEKİNİK MUTASYONLAR
Mutasyon olabilmesi için gerekli olan şartlar;
* Aynı mutasyondan 2 mutant
* 1 mutant X 1 /aynı mutasyondan (taşıyıcıya dikkat)
* 2/aynı mutasyondan (taşıyıcıya dikkat)
Erkek klasik X dişi mutant = taşıyıcı
Erkek klasik X dişi taşıyıcı = taşıyıcı, klasik
Erkek mutant X dişi klasik = taşıyıcı
Erkek mutant X dişi mutant = mutant
Erkek mutant X dişi taşıyıcı = mutant, taşıyıcı
Erkek taşıyıcı X dişi klasik = taşıyıcı, klasik
Erkek taşıyıcı X dişi mutant = mutant, taşıyıcı
Erkek taşıyıcı X dişi taşıyıcı = mutant, klasik, taşıyıcı

CİNSİYETE BAĞLI MUTASYONLAR
Bu durumdaki mutasyonlar:
-Cinsiyete bağlı mutasyon erkeği; bu renge bağlı geni kızlarına aktarır, elde edilen genç erkekler taşıyıcı olurlar. Bir cinsiyete bağlı mutasyon, genç erkekler için daha çekiniktir.
-bir dişi asla taşıyıcı olamaz.
Açıklama:
Kuşlar bizim gibi, özel iki cinsiyet kromozomuna sahiptir. Bu kromozomlar cinsiyet kromozomu adını taşırlar. Erkeklerde X ve X, dişilerde X ve Y (Dikkat insanlarda tersi!)
DAİMA X ÜZERİNDE; ne zaman bir erkek veya dişi, zorunlu olarak cinsiyet kromozomlarında bu mutasyonun genlerinden bulundurur, (ikisinden erkeği elinde bulunduran birisi, mutasyon için saf (veya taşıyıcı) veya tek dişidir.)
Erkeklerde (XX) cinsiyete bağlı mutasyonda, uygun olan gen ilk X üzerinde bulunur. Eğer taşıyıcıysa ikincisi üzerindedir.
Dişilerde (XY) cinsiyete bağlı mutasyonda, mutasyonun geni tek olan X üzerindedir. Y asla içermez.

Erkek klasik x dişi mutant = erkek taşıyıcı, dişi klasik
Erkek mutant x dişi klasik = erkek taşıyıcı, dişi mutant
Erkek mutant x dişi mutant = erkek mutant, dişi mutant
Erkek taşıyıcı x dişi klasik = erkek taşıyıcı, erkek klasik, dişi klasik, dişi mutant
Erkek taşıyıcı x dişi mutant = erkek taşıyıcı, erkek mutant, dişi klasik, dişi mutant

Cinsiyet bu eşlemelerde son derece önemlidir.

BASKIN MUTASYONLAR
Bu demektir ki, mesela bir dişi veya erkek kuşu aynı mutasyon dan ya da başka mutasyondan kuşla eşlersek yavruların yarısı daima pastel olacaktır.
Üstelik baskın mutasyonlar homozigot(bir genin iki eş alelini taşıyan birey) durumlar için ölümcüldür: bu demektir ki, aynı mutasyonun kendi arasında eşlemesi sonucu %25 yavru yaşayamaz. Zira çünkü bu yavru çift baskın genlidir. Ya yumurtadan çıkamaz, ya da çabucak ölür.
Nihayetinde, bir kuş ASLA baskın gen taşıyıcısı olamaz.
Cinsiyetin hiçbir önemi yoktur. Ters eşleme de yapılabilir.
ÇEKİNİK MUTASYONLAR
Mutasyon olabilmesi için gerekli olan şartlar;
* Aynı mutasyondan 2 mutant
* 1 mutant X 1 /aynı mutasyondan (taşıyıcıya dikkat)
* 2/aynı mutasyondan *(taşıyıcıya dikkat)
Erkek klasik X dişi mutant = taşıyıcı
Erkek klasik X dişi taşıyıcı = taşıyıcı, klasik
Erkek mutant X dişi klasik = taşıyıcı
Erkek mutant X dişi mutant = mutant
Erkek mutant X dişi taşıyıcı = mutant, taşıyıcı
Erkek taşıyıcı X dişi klasik = taşıyıcı, klasik
Erkek taşıyıcı X dişi mutant = mutant, taşıyıcı
Erkek taşıyıcı X dişi taşıyıcı = mutant, klasik, taşıyıcı

CİNSİYETE BAĞLI MUTASYONLAR
Bu durumdaki mutasyonlar:
-Cinsiyete bağlı mutasyon erkeği; bu renge bağlı geni kızlarına aktarır, elde edilen genç erkekler taşıyıcı olurlar. Bir cinsiyete bağlı mutasyon, genç erkekler için daha çekiniktir.
-bir dişi asla taşıyıcı olamaz.
Açıklama:
Kuşlar bizim gibi, özel iki cinsiyet kromozomuna sahiptir. Bu kromozomlar cinsiyet kromozomu adını taşırlar. Erkeklerde X ve X, dişilerde X ve Y (Dikkat insanlarda tersi!)
DAİMA X ÜZERİNDE; ne zaman bir erkek veya dişi, zorunlu olarak cinsiyet kromozomlarında bu mutasyonun genlerinden bulundurur, (ikisinden erkeği elinde bulunduran birisi, mutasyon için saf (veya taşıyıcı) veya tek dişidir.)
Erkeklerde (XX) cinsiyete bağlı mutasyonda, uygun olan gen ilk X üzerinde bulunur. Eğer taşıyıcıysa ikincisi üzerindedir.
Dişilerde (XY) cinsiyete bağlı mutasyonda, mutasyonun geni tek olan X üzerindedir. Y asla içermez.

Erkek klasik x dişi mutant = erkek taşıyıcı, dişi klasik
Erkek mutant x dişi klasik = erkek taşıyıcı, dişi mutant
Erkek mutant x dişi mutant = erkek mutant, dişi mutant
Erkek taşıyıcı x dişi klasik = erkek taşıyıcı, erkek klasik, dişi klasik, dişi mutant
Erkek taşıyıcı x dişi mutant = erkek taşıyıcı, erkek mutant, dişi klasik, dişi mutant

Cinsiyet bu eşlemelerde son derece önemlidir.

BASKIN MUTASYONLAR
Bu demektir ki, mesela bir dişi veya erkek kuşu aynı mutasyon dan ya da başka mutasyondan kuşla eşlersek yavruların yarısı daima baskın mutasyondan olacaktır.
Üstelik baskın mutasyonlar homozigot(bir genin iki eş alelini taşıyan birey) durumlar için ölümcüldür: bu demektir ki, aynı mutasyonun kendi arasında eşlemesi sonucu %25 yavru yaşayamaz. Zira çünkü bu yavru çift baskın genlidir. Ya yumurtadan çıkamaz, ya da çabucak ölür.
Nihayetinde, bir kuş ASLA baskın gen taşıyıcısı olamaz.
Cinsiyetin hiçbir önemi yoktur. Ters eşleme de yapılabilir.
Erkan KONAK

Selahattin GÜÇLÜ
İstanbul Üretici
0532 466 91 92

kervanser@gmail.com

Lütfen kuşlarınızla ilgili özel mesaj atmayınız

26 Şubat 2020, 10:35:27
Yanıtla #1

Faruk EMİRLEROĞLU

  • Global Moderator
  • Bronz-1-Üye

  • Çevrimdışı
  • *****

  • 280
  • Kişisel İleti
    "Canlı Sevenlerdeniz..."
    • Instagram
Selahattin Abi'nin detaylı yazdığını ben ufak bir örnek ile devam ettirmek isterim; (basit anlatım yapmaya çalışacağım)

B = Büyük B harfi kuşun sarı ırktan geldiğini göstersin
b = Küçük b harfi de kuşun beyaz ırktan geldiğini göstersin

O halde;

BB = homozigot sarı (dişi ya da erkek farketmez böyle bir kuşunuz varsa diğer kuşun yapısına bakmaksızın tüm yavruları sarı ırk olacaktır_detayları aşağıda belirteceğim_)
Bb = heterezigot sarı (dişi ya da erkek farketmez bu kuşunuz sarı görünecektir ancak yavruları diğer kuşun yapısına bakarak ne olabileceği sadece tahmin edilebilir)
bb = homozigot beyaz (dişi ya da erkek farketmez bu kuşunuz beyaz görünecektir ancak yavruları diğer kuşun yapısına bakarak ne olabileceği sadece tahmin edilebilir)

Cinsiyet genleri de şu şekildedir;

Erkek çift Z kromozom dur ve ZZ diye ifade edilir
Dişi tek Z kromozomdur ve yanına W alarak kromozom çifti tamamlanır.

Örneğin renk bağımsız;

bir erkek kuş opal ise ZoZo diye kromozomların her ikisine de opal cinsiyet geni yapışır.
bir dişi kuş opal ise ZoW diye kromozomların sadece Z olanına opal cinsiyet geni yapışır.

Örnek;
Erkek Kuşumuz görünürde beyaz ırktan gökmavi opal bir kuş olsun o halde gen haritası kabaca bbZoZo olacaktır.
Dişi Kuşumuz görünürde beyaz ırktan gri normal bir kuş olsun, o halde gen haritası kabaca bbZW olacaktır.

Bu çiftin yavruları renk olarak bb olacaktır yani kesinlikle beyaz ırk kuş elde edilecektir. Sebebi de;

bb (erkek rengi) X bb (dişi rengi) =
1. yavru bb
2. yavru bb
3. yavru bb
4. yavru bb

bu çiftin yavrularının cinsiyete bağlı mutasyonları da aşağıdaki gibi olacaktır;

ZoZo (erkek mutasyon opal) X ZW (dişi mutasyon normal)
1. yavru ZoZ = erkek ancak opal görünümlü değil, opal taşıyıcı
2. yavru ZoW = dişi ve opal görünümlü
3. yavru ZoZ = erkek ancak opal görünümlü değil, opal taşıyıcı
4. yavru ZoW  = dişi ve opal görünümlü

yukarıdaki cinsiyete bağlı harita bize şunu söyledi erkeklerin hepsi taşıyıcı, dişilerin hepsi opal. Yani böyle bir eşleme yapıldığında kesin olarak desenler üzerinden cinsiyet tayini yapabilirsiniz (Sadece bu eşleme için geçerlidir)

Kendi karşılaştığım örneği vermek isterim;

Erkek yeşil normal ancak aldığım sahibi geçmiş gen yapısına hakim değildi ve hepsi böyle demişti bende bu şekilde kabul ettim;
BxZZ (x koymamın nedeni ikinci renk kromozomu b de olabilir B de olabilir yavrularına bakıp dolduracaktım)

Dişi Gök mavi Spangle ve aldığım yerden anne ve babalarını da biliyorum
bbZWSs (S spangle görünür gen, SS double faktör Spangle deniyor, ss spangle yok)

Yavrular geldi5 tane
1. yavru bbZWSs yani annenin aynısı ve dişi (bunu görür görmez babadaki x küçük b oldu çünkü sarı ırk X beyaz ırk eşleşmesinden beyaz yavru gelmişti)
2. yavru BbZZss yani babanın aynısı ve erkek
3. yavru bbZZssGg yani babada gri faktör ile renk koyulaşmıştı ve taşıyordu. Yavru gri oldu
4. yavru bbZZssGg yani babada gri faktör ile renk koyulaşmıştı ve taşıyordu. Yavru gri oldu
5. yavru bbZoWssgg yani babada opal taşıyıcısı varmış ve yavru opal oldu ve dişi olması garanti. Renk gök mavi

Şimdi tekrar babaya dönelim ve tespitlerimiz ile geni tamamlayalım;

1. dişi opal yavru var yani baba opal taşıyıcısı ZZo (ZoZ ile aynı yeri önemli değil)
2. yavrularda Gri geldi annede grilik görünür değil kuvvetle muhtemel baba koyu yeşil ve Darkness dan gelmiyor Gri genden geliyor ve olive değil o halde tek faktör Gri var Gg)
3. Spangle görünür bir gen ve babada yok annede var.
4. beyaz ırk yavrular geldiği için babadaki renk kodunda BB değil Bb olduğu kesinleşti (eğer BB olsaydı tüm yavrular sarı ırk olacaktı)

O halde baba; BbZoZssGg anne zaten göründüğü gibi yani bbZWSsgg

Bu durumda erkek yavruların bazılarına da  (50% sine ) opal taşıyıcılığı geçti ve bunu ancak o yavrulardan elde edilecek yavrularda görmek ve yorumlamak gerekecektir.

umarım ufak da olsa bir katkım olmuştur.

herkese hayırlı ve bol sağlıklı üretimler.

 
TKF 16B 262
BUMEKDER Üyesi
Hobi Üreticisi
Endüstri Mühendisi
Faruk EMİRLEROĞLU
https://www.instagram.com/faruk_emirleroglu/
emirleroglu.faruk@gmail.com